ભીંજવીને નીકળી એક છોકરી સાવ કોરીકટ , ને છોકરો એક થઈ ગ્યો લથબથ-લથબથ !
ના ના ... સાવ એવું નહોતું કે મને ભીંજાવું નહોતું ગમતું. મેં ય વર્ષો સુધી મન ભરીને ધૂળેટીઓ રમેલી , ગુલાલથી કંઈ કેટલાય ગોરા ચહેરાને ગુલાબી કરેલા , યાર-દોસ્તોને ધૂળમાં રગદોળેલા , કેસૂડાના પાણીથી કેસરિયા ય કરેલા . રહી જતું હોય એમ છાણ-મૂતરની ધૂળેટી ય કરેલી . બપોર સુધીમાં તો હું ઓળખાય એવો ય ના રહેતો , અને પછી મમ્મી ઠીકરું અને સાબુ લઈને ઘસવા મંડી જ પડતી , તે છેક ત્યાં લગી કે મારો મૂળ કલર દેખાતો થાય ત્યારે જ મને છોડતી .
પણ એ વરસે હું ઘરમાં જ પૂરાઈ રહેલો . એમાંય મારા ઘરે કોઈ રંગ લઈને આવી ચડે એવું વિચારી ચોપડી લઈને કાકાના ઘેર જઈને બેસી ગયો . હવે મને ધૂળેટી નથી ગમતી એવું ય નથી. બસ મારે આ વરસે રંગાવું નહોતું . ને રંગાવાનું ગમે પણ ક્યાંથી ? હવે તો હું શહેરમાં આવી ગયેલો , ને પેલા રંગોની દુનિયાના રંગીન દોસ્તારો તો બધા ગામડામાં જ છોડી આવેલો . એ જ પેલું ગામ જ્યાં મારું બાળપણ વીતેલું , ચડ્ડી પહેરીને શાળાએ દોડી જતા ભૂલકામાંથી આ 13-14 વર્ષનો જ્યાં થયો એ જ મારું પેલું ધૂળિયું ગામ .
એ બધી જૂની યાદો હટાવીને મેં ચોપડીમાં ધ્યાન સ્થિર કર્યું . પણ ફિલમની પટ્ટીની જેમ એ બધાં દ્રશ્યો મારી આંખો આગળથી પસાર થતાં હતાં - એક પછી એક ... બપોરે બેની રિસેસનો ઘંટ વાગે એટલે બીજા માળેથી સીધું ખેતરમાં દફ્તર ફેંકીને કૂદીને છૂ થઈ જવાનું, શાળાથી છૂટીને ટ્રિન્ન ટ્રિન્ન ઘંટડી વગાડતાં વગાડતાં સાયકલોની રેસ લગાવવાની, દર શનિવારે બધાએ શાળાની બહાર બેસતા ફેરિયા જોડેથી આંબલી ખાવાની, અને એમાંય વારા રાખવાના અને કોનો વારો આવ્યો એ માટે ઝઘડવાનું....
કંઈક શોરબકોર થયો. મારુ ધ્યાન હટ્યું ચોપડીમાંથી. સોસાયટીના છોકરાઓ ચિચિયારીઓ પાડીને એકબીજાને રંગવા દોડાદોડ કરતા હતા. ચોપડી બંધ કરીને હું પણ જાળીએ ઊભો રહીને જોઈ રહ્યો. એવું કોણે કહ્યું કે મને મન નહોતું થતું રંગાવાનું ? પણ એ રંગવાવાળા હવે ક્યાં હતા ! મારે તો એમના હાથે જ રંગાવું હતું, એમને જ રંગવા હતા. એટલામાં પેલી ટોળકીમાંથી કોઈએ મને જોયો. એણે બીજા બે-ત્રણ જણને કંઈક ગુસપુસ કરી અને સીધા મારી જ બાજુ આવવા લાગ્યા. ઓહ, આ તો મારા જ નવા ક્લાસમાં ભણતા પેલા છોકરાઓ છે , એમની સાથે હું ક્યારેક વાત પણ કરું છું. છોકરાઓ નજીક આવે એ પહેલા તો મેં જાળી બંધ કરી દીધી , અને મૂડ નથી એવું કહી જ દીધું મોઢા પર . થોડીવાર તો કંઈક કારસો કરતાં એ ઊભા રહ્યા ત્યાં જ , પણ હું ય મચક આપું એમ નહોતો. આખરે એ બધાં કંટાળીને પાછા ટોળીમાં ભરીને રમવા લાગ્યા.
હવે આ લોકો મને નહીં રંગે એવો અહેસાસ થવાથી ફરી હું જાળી આગળ આવીને ઊભો. જોઈ રહ્યો એમને રમતાં . કાળો-લાલ-ગુલાબી-વાદળી...અહા, કેટલા રંગો મિક્સ થઈ ગયેલા એમના ચહેરા પર ! વાળ-કપડાં અને ચહેરો બધું રંગબિરંગી... મારા ગોઠિયા યાદ આવી જવાથી હોય કે બીજા કોઈ કારણથી , પણ મારા ચહેરા પર પણ સ્મિત રમતું થયું . અને એ જ વખતે મારી નજર પડી હમણાં જ ટોળીમાં આવી ભળેલી એક છોકરી પર . એ હાથમાં ગુલાલ લઈને ફરી જ વળી , બધાને રંગી નાખ્યા , ને પોતે પણ રંગાવાની રંગત માણી રહી . એને ઓળખતો હતો હું , પણ એ ય આ લોકો જોડે ધૂળેટી રમવા છેક અહીં આવતી હશે એવું મેં વિચારેલું નહીં . રોજના એના આછા ગુલાબી ગાલ પર આજે ના જાણે કેટલા રંગોના થપેડા થયા હતા ! પણ એને એનું ધ્યાન નહોતું કે પછી એવી પરવા પણ નહોતી. એને તો બસ રંગાવું હતું મન ભરીને .
મસ્તીમાં આગળ આવી જતા એના વાળને ઠીક કરવા એણે ઝટકો મારીને માથું ઊંચક્યું અને એની નજર પડી મારા પર...એક પળ માટે અમારા બંનેની નજરો સ્થિર થઈ. એ સાથે જ મારા શરીરમાંથી રોમાંચની આછી ધ્રૂજારી પસાર થઈ ગઈ. કેમ એ તો મને પણ ના સમજાયું. હું જડ થઈને ઊભો હતો હજુ. છોકરીએ નજર હટાવી , પેલા લોકો જોડે કંઈક વાત કરી અને થોડી જ વારમાં પાછા પેલા ત્રણ-ચાર લોકો મારી જ બાજુ આવવા લાગ્યા . પણ આ વખતે એ છોકરી સૌની આગળ ચાલતી હતી . હું સમજી ગયો કે આ લોકો મને રંગવા માગે છે , એટલે મેં જાળીને આગળો મારી દીધો. એણે મારી મશ્કરી ય કરી કે- " શું કરવા છોકરીઓની જેમ સંતાય છે ?" પણ મને ક્યાં ફરક પડતો હતો ? મારે તો બસ આજે રંગાવું નહોતું .
રંગ કે પાણી ના નાખે એટલે હું જાળીની થોડે પાછળ જઈને ઊભો રહી ગયો. અને એ જ મારી ભૂલ થઈ ગઈ. ક્યારની મારી બાજુમાં ઊભેલી મારા કાકાની છોકરી પેલીની બહેનપણી નીકળી. એણે ફટ દઈને આગળ આવીને આગળો ખોલી નાખ્યો . એ સાથે જ એ ત્રણ-ચાર જણનું ધાડું અંદર ધસી આવ્યું. પણ હું તો એ જાય નાઠો ... આગળો ખૂલ્યો એટલામાં તો હું દોડીને ઘરની પાછળ આવેલા બાથરૂમમાં ભરાઈ ગયેલો .
દોડીને આવતાં પગલાઓનો અવાજ સંભળાયો. થોડીવાર પહેલા ચોકમાં હતો એ બધો શોરબકોર હવે બાથરૂમને કવર કરીને ઊભો હતો. બાથરૂમનો દરવાજો ખખડ્યો, 'થોડો જ રંગીશું , ગાલ પર ગુલાલ જ લગાવશું , બહાર નહીં આવે તો આખી બાલટી જ ઊંધી વાળીશું' એવા અવાજો આવવા લાગ્યા ..પણ હું ના ડગ્યો , કંઈ બોલ્યા વગર ચૂપચાપ બધાં જાય એની રાહ જોઈને ઊભો રહ્યો. શોરબકોર ધીમો પડવા લાગ્યો , અમુક કંટાળીને જતા રહ્યા . પણ હજુ પેલા ત્રણ-ચાર લોકોની ગુસપુસ કાને પડતી હતી . ધીરે ધીરે એ ય બંધ થઈ ગઈ . અને છેલ્લે અકડાઈને - "આ તો બહુ ભાવ ખાય છે"- એવા અવાજો આવ્યા , ને દૂર જતાં પગલાં સંભળાયા .
એ લોકો લગભગ હવે જતા રહ્યા હતા . પણ મને હજુ વિશ્વાસ નહોતો . એટલે જ તો હું બહાર નહોતો નીકળતો. મારી બહેન પણ આવીને કહી ગઈ કે બધાં હવે તો બાજુની સોસાયટીમાં જતા રહ્યા. પણ હું અંદર જ રહ્યો . 5 મિનીટ , 10 મિનીટ , 15 મિનીટ . કોઈ હલચલ નહીં . મને બાથરૂમમાં ભરાયે પણ હવે તો ખાસ્સી ત્રીસેક મિનીટ થવા આવેલી . આટલી વાર તો મને રંગવા એ બેસી ના જ રહી હોય . પાછળની સોસાયટીમાં ટોળીની ચિચિયારીઓ સંભળાઇ . હાશ , એ લોકો જતા રહ્યા . હવે બહાર નીકળવામાં કોઈ વાંધો નથી .
અને મેં હળવેકથી સ્ટોપર ખોલી... દરવાજો મારે ખોલવો ના પડ્યો . વીજળીવેગે દરવાજો ખૂલ્યો , હું બહાર ખેંચાયો અને કોઇની પકડમાં ફસાયો . થોડીવારે મારું મગજ કામ કરતું થયું ત્યારે મને એટલું જ સમજાયું કે મારા પેલા મિત્રોએ મને બાવડેથી મુશ્કેટાટ પકડી રાખેલો હતો , ને એ મારી સામે જ ઊભી રહીને ખડખડાટ હસતી હતી. ઉપરથી નીચે સુધી કાબરચીતરા રંગે રંગાયેલી હોવાથી હસતી વખતે એની શ્વેત દંતપંક્તિઓ ચમકતી હોય એવો આભાસ થતો હતો. પકડમાંથી છૂટવા મેં તરફડિયાં મારી જોયા, પણ પેલા બંને મારા કરતા વધુ મજબૂત હતા . અને, હું ના-ના કરતો રહ્યો અને એ છોકરીએ એના હાથોથી મને રંગી નાખ્યો. ચહેરા પર , માથા પર , કપડાં પર અલગ અલગ રંગના થપેડા કર્યા, અને ખડખડાટ હસ્યા કર્યું .
મેં પણ પ્રતિકાર કરવાનો બંધ કરી દીધો. એના કોમળ હાથોના સ્પર્શથી જ હું તો શાંત થઈ ગયો હતો . અને જેટલી વાર એની હથેળી મને અડે , મારું આખું શરીર આછું-આછું ધ્રૂજી ઊઠતું હતું. મેં આંખો બંધ કરી દીધી, એને રંગવા દીધું . થોડીવારમાં એણે હતા એટલા બધાં રંગ ખાલી કર્યા, મારો ના ઓળખાય એવો ચહેરો જોઈને ફરીથી હસી , કામ પૂરું થયું એવા ભાવથી હાથ ખંખેર્યા અને ચાલવા માંડી . એને તો હજુ મારા જેવા બહુ બધાંને રંગવાના હતા . પણ 'નહીં જ રંગાઉ' એવી જીદ લઈને બેઠેલો હું , હજુ બાથરૂમના દરવાજાની આગળ જ પડ્યો હતો, આંખો બંધ કરીને . મારું રંગાવાનું તો હજુ પૂરું જ નહોતું થયું. ખરેખર તો હવે જ ચાલુ થયું હતું . એ દિવસ પછી હું રોજ એ રીતે આંખો બંધ કરીને મનમાં ને મનમાં રંગાવાનો હતો સ્વપ્ન-પ્રદેશમાં... એ છોકરીની સાથે જ ધૂળેટી રમવાનો હતો રોજ. મને હવે પેલી જૂની ધૂળેટી યાદ નહોતી આવતી , અરે મને હવે જૂનું કંઈ યાદ જ નહોતું આવતું, કેમ કે હું તો રંગાઈ ચૂક્યો હતો , મુગ્ધાવસ્થામાં જ પ્રેમનો પલીતો ચંપાઇ ચૂક્યો હતો...
અને એ બેપરવા અલ્લડ છોકરી એક વળતી નજર પણ નાંખ્યા વગર ચાલતી થઈ... ધૂળેટીના દિવસે એક છોકરાના હૈયામાં હેતની હોળી પ્રગટાવીને !
